Vandaag

De Velpse agrarische ondernemingen Nieuwenhuis en Lubbers ondertekenden samen met Natuurmonumenten een convenant om gezamenlijk een inrichtingsplan te maken voor de Velperwaarden. In het plan wordt rekening gehouden met zowel de klimaat- en natuurontwikkeling in het gebied als met de belangen voor een gezonde, bedrijfseconomische en milieuverantwoorde agrarische bedrijfsvoering. (bron: Regiobodeonline.nl, foto: Natuurmonumenten)

In 1767

In het archief is ook een stuk te vinden over samenwerking op en bij de uiterwaarden. Uiteraard is een organisatie als Natuurmonumenten daarbij niet betrokken. Die geldt pas relatief recentelijk als grootgrondbezitter. Maar uit de tijd dat er over land alleen een akkoord werd gesloten tussen eigenaren van adel of uit burgerlijke milieus en boeren, dateert de overeenkomst uit 1767.

Partijen

Vier partijen blijken belangen te hebben in de Velpse uiterwaarden. Allereerst is daar Elisabeth van Riebeeck, de weduwe van of douairière Alexander Diederik, rijksvrijheer van Spaen. Vervolgens ontmoeten we mevrouw A. Huijgens, de weduwe van W.J. Menthen. Tenslotte zijn er twee instanties die gronden bezitten in de uiterwaarden: het St. Peters gasthuis en het St. Catharinae gasthuis, beide uit Arnhem. Allevier zijn ze geen eendagsvliegen als bezitters van de uiterwaarden. Zowel de familie Van Spaen als Menthen bezit op verschillende plaatsen in de provincie landerijen aan de rivier. Ook de gasthuizen kennen de specifieke eisen die worden gesteld aan het eigenaarschap van dergelijke landen: men dient te zorgen voor dijkonderhoud. De vier partijen sluiten daarom een overeenkomst tot onderhoud van de zomerdijk te Velp, zich verplichtend tot goede zorg voor de kwaliteit van de dijk ter bescherming van de uiterwaarden.

Inspiratie

Wat is hieraan nu inspirerend? In bijvoorbeeld de Waterstaat Workshop werken we niet alleen met de hoogte of de loop van dijken (die meten we vaak), maar ook met de juridische rol van dijken in het eigenaarschap en de relatie tussen eigenaars en waterschappen. Zo’n overeenkomst uit 1776 kan input zijn voor nieuwe opdrachten of kennisvragen in onze workshops. En we hebben het helaas niet na kunnen kijken, maar waarschijnlijk staan de kaarten van de uiterwaarden ook in het kaartenboek van het St. Catharinagasthuis. Alleen de ontdekking van dit (ons niet bekende) kaartenboek vinden we inspirerend. Hoe het ook zij, zo’n enkel stuk kan allerlei aanknopingspunten bieden in Het Leege Land. Daar kunnen we best even van genieten.

Gelders Archief, toegang 2001: Gasthuizen en gilden in Arnhem, inv. 180.